Jak odnowić meble z PRL i tchnąć w nie nowe życie?

Jak odnowić meble z PRL

• Meble PRL-owskie są dziś cenionymi elementami wystroju wnętrz
• Renowacja wymaga odpowiednich narzędzi: szlifierki, opalarki, papieru ściernego
• Proces odnowy obejmuje oczyszczanie, naprawę uszkodzeń i wykończenie powierzchni
• Kluczowe jest zachowanie charakteru i oryginalnego stylu mebla

Meble z PRL wracają do łask i są obecnie prawdziwymi perłami wzornictwa przemysłowego. Fotel Chierowskiego, komoda „jamnik”, krzesła „patyczaki” czy „muszelki” to dziś poszukiwane skarby, które nadają wnętrzom niepowtarzalny charakter i duszę. Samodzielna renowacja takiego mebla może być niezwykle satysfakcjonującym zajęciem, które pozwoli nadać nowe życie przedmiotom z dawnych lat. Proces odnawiania mebli z PRL wymaga cierpliwości, odpowiednich narzędzi oraz wiedzy, ale efekty potrafią zachwycić nawet najbardziej wymagających miłośników designu.

Przed przystąpieniem do renowacji należy dokładnie ocenić stan mebla – sprawdzić stabilność konstrukcji, stan powłoki lakierniczej oraz forniru. Czasem konieczne będzie wykonanie drobnych napraw stolarskich, by zapewnić funkcjonalność i bezpieczeństwo użytkowania. Właściwe przygotowanie powierzchni to fundament udanej renowacji. Stare powłoki można usuwać na kilka sposobów: mechanicznie (za pomocą papieru ściernego lub szlifierki), termicznie (przy użyciu opalarki) lub chemicznie (stosując specjalne preparaty do usuwania lakieru). Wybór metody zależy głównie od rodzaju powłoki oraz stanu forniru – szczególną ostrożność należy zachować przy cienkich fornirach, które łatwo uszkodzić podczas zbyt intensywnego szlifowania.

Po oczyszczeniu powierzchni z lakieru przychodzi czas na naprawę uszkodzeń. Drobne rysy i pęknięcia można wypełnić szpachlą do drewna, natomiast większe ubytki wymagają doklejenia fragmentów materiału. Precyzyjne szlifowanie to kolejny krok, który przygotuje mebel do nałożenia nowej powłoki. Warto zacząć od papieru o niższej gradacji, stopniowo przechodząc do coraz drobniejszego. Pamiętajmy, by zawsze szlifować wzdłuż włókien drewna, co zapobiegnie powstawaniu zadziorów i nierówności. Na zakończenie konieczne jest odpylenie powierzchni i jej odtłuszczenie, co zapewni dobrą przyczepność nowej powłoki.

Wykończenie i zabezpieczenie odnowionych mebli

Wybór sposobu wykończenia mebla zależy od efektu, jaki chcemy uzyskać. Możemy zdecydować się na zachowanie naturalnego wyglądu drewna, stosując oleje, woski czy lakiery bezbarwne, lub nadać meblowi zupełnie nowy charakter poprzez malowanie farbami akrylowymi czy kredowymi. W przypadku mebli z PRL warto rozważyć zachowanie ich oryginalnego charakteru, podkreślając naturalne piękno forniru. Lakierowanie na wysoki połysk pozwoli odtworzyć charakterystyczny dla tamtej epoki styl, natomiast matowe wykończenie nada meblom bardziej współczesny wygląd.

Zabezpieczenie odrestaurowanego mebla to ostatni, ale równie istotny etap renowacji. Służą do tego lakiery nawierzchniowe, oleje czy woski, które chronią powierzchnię przed uszkodzeniami mechanicznymi, wilgocią i zabrudzeniami. W przypadku mebli użytkowanych intensywnie warto zdecydować się na bardziej odporne powłoki, jak lakiery poliuretanowe czy akrylowe. Pamiętajmy, że nawet najlepiej zabezpieczone meble wymagają odpowiedniej pielęgnacji – unikania silnych detergentów, nadmiernej wilgoci czy ekspozycji na promienie słoneczne.

Odnawianie mebli z PRL to nie tylko sposób na zdobycie oryginalnych, wysokiej jakości elementów wyposażenia domu, ale także działanie wpisujące się w ekologiczne trendy zero waste i upcyclingu. Zamiast kupować nowe, często niskiej jakości meble, dajemy drugie życie przedmiotom, które mogą służyć kolejnym pokoleniom. Dodatkowo, właściwie odrestaurowane meble z tamtej epoki zyskują na wartości, stając się inwestycją, która łączy w sobie funkcjonalność, estetykę i potencjał finansowy.

• Czy każdy mebel z PRL warto odnawiać? Warto odnawiać meble wykonane z dobrej jakości drewna, o ciekawym designie i w dobrym stanie technicznym. Szczególnie cenne są projekty znanych designerów, jak fotele Chierowskiego czy komody typu „jamnik”.
• Ile czasu zajmuje renowacja mebla z PRL? Czas renowacji zależy od stanu mebla i zakresu prac. Proste odświeżenie może zająć weekend, natomiast kompleksowa renowacja może trwać nawet kilka tygodni.
• Jakie narzędzia są niezbędne do odnowienia mebla z PRL? Podstawowe wyposażenie to: papier ścierny o różnej gradacji, szlifierka, opalarka (opcjonalnie), cyklina, szpachle, pędzle, środki do odtłuszczania oraz materiały wykończeniowe (bejce, lakiery, oleje).
• Czy można samodzielnie odnowić tapicerowane meble z PRL? Można, choć wymaga to dodatkowych umiejętności. Najprostsze prace tapicerskie, jak wymiana tkaniny obiciowej na prostych fotelach, są możliwe do wykonania samodzielnie.

ŹRÓDŁO:

• [1]https://www.vidaron.pl/poradnik/jak-odnowic-meble-z-prl-pomysly-na-renowacje[1]
• [2]https://www.castorama.pl/renowacja-mebli-prl-jak-odnowic-stare-meble-by-zyskaly-druga-mlodosc-ins-1145553.html[2]
• [3]https://www.stare-oryginalnie.pl/post/%C5%9Bci%C4%85ganie-starych-pow%C5%82ok-z-mebli-prl[3]

Od czego zacząć? Niezbędne narzędzia i materiały do renowacji mebli PRL

Zanim przystąpisz do przywracania dawnego blasku meblom z epoki PRL, warto zaopatrzyć się w odpowiedni zestaw narzędzi i materiałów. Dobrze przygotowany warsztat to połowa sukcesu w renowacji starych mebli. Nie trzeba od razu inwestować w profesjonalny sprzęt – na początek wystarczy kilka podstawowych przedmiotów, które umożliwią skuteczne przeprowadzenie wszystkich etapów odnowy.

Pamiętaj, że meble PRL-owskie często pokryte są twardymi, chemicznie utwardzanymi lakierami, których usunięcie może stanowić największe wyzwanie w całym procesie renowacji.

Podstawowe narzędzia do pracy z meblami z PRL

Narzędzia elektryczne znacząco ułatwią i przyspieszą pracę przy renowacji mebli z epoki PRL. Wśród nich najważniejsza jest opalarka – nieoceniona przy usuwaniu starych warstw farby i lakieru. To właściwie jedyny skutecznie sposób na szybkie pozbycie się wysokiego połysku z PRL-owskiego kredensu. Wybierz model z regulacją mocy, gdyż nie zawsze maksymalna temperatura będzie potrzebna.

Drugą niezbędną maszyną jest szlifierka – oscylacyjna lub mimośrodowa – która znacznie przyspieszy proces szlifowania powierzchni. Uzupełnieniem zestawu elektrycznego będzie wiertarko-wkrętarka, niezbędna przy rozkręcaniu i ponownym składaniu odnawianego mebla.

Wśród narzędzi ręcznych konieczne będą:

• Papier ścierny o różnych gradacjach (od 120 do 300)
• Cyklina – blaszka do zeskrobywania starych powłok
• Szpachelki różnych rozmiarów do nakładania szpachli i usuwania starych powłok
• Śrubokręty i klucze do demontażu elementów
• Pędzle różnych rozmiarów oraz wałki typu flock do nakładania farb i lakierów

Materiały niezbędne do odnowienia mebla z epoki PRL

Oprócz narzędzi, potrzebujesz również odpowiednich materiałów do naprawy i wykończenia mebla. Pamiętaj, że jakość użytych materiałów ma bezpośredni wpływ na trwałość renowacji i końcowy efekt estetyczny.

Do usunięcia starych powłok i przygotowania powierzchni przyda się benzyna ekstrakcyjna lub specjalistyczne środki do zmywania farby. Do wypełniania ubytków i naprawy uszkodzeń niezbędna będzie szpachla do drewna w kolorze zbliżonym do naturalnej barwy mebla.

Wybór materiałów wykończeniowych zależy od zamierzonego efektu. Możesz zdecydować się na:

• Farby do renowacji mebli (kredowe, akrylowe lub specjalistyczne)
• Lakiery (matowe, półmatowe lub z połyskiem – w zależności od preferowanego efektu)
• Oleje lub woski do zabezpieczenia powierzchni
• Bejce, jeśli chcesz zmienić lub podkreślić kolor drewna

Przygotowanie miejsca pracy do renowacji

Zanim rozpoczniesz pracę, zorganizuj odpowiednią przestrzeń. Meble z PRL zazwyczaj wymagają kilku dni pracy, więc pomieszczenie powinno być dostępne przez dłuższy czas. Zabezpiecz podłogę folią lub starymi gazetami przed zabrudzeniami.

Zadbaj o dobrą wentylację – opary farb, lakierów czy rozpuszczalników mogą być szkodliwe dla zdrowia. Nie zapomnij też o własnym bezpieczeństwie – maska przeciwpyłowa i okulary ochronne to absolutne minimum podczas szlifowania i malowania.

Przygotuj również miejsce do przechowywania drobnych elementów jak śrubki, uchwyty czy zawiasy. Plastikowe pojemniki lub słoiki z nakrętkami doskonale się do tego nadają i pomogą uniknąć zgubienia ważnych części podczas renowacji.

Kompleksowy przewodnik po renowacji mebli z PRL

Meble z epoki PRL przeżywają obecnie prawdziwy renesans popularności. Fotele Chierowskiego, komody „jamnik” czy krzesła „patyczaki” z prostych mebli użytkowych przeobraziły się w poszukiwane skarby, które nadają wnętrzom niepowtarzalny charakter. Renowacja takiego mebla to nie tylko sposób na zdobycie oryginalnego elementu wyposażenia, ale również działanie wpisujące się w ekologiczne trendy. Proces wymaga jednak odpowiedniego przygotowania, narzędzi oraz wiedzy na temat technik odnowy. W poniższym raporcie przedstawiam kompleksowe informacje na temat renowacji mebli z PRL – od oceny ich stanu, przez wybór odpowiednich narzędzi i technik usuwania starych powłok, aż po wykończenie i zabezpieczenie odnowionej powierzchni.

Dlaczego warto odnawiać meble z PRL?

Meble z okresu PRL, które jeszcze kilkanaście lat temu były powszechnie wyrzucane na śmietnik, dziś są zdecydowanie na topie. Świadczy o tym rosnąca liczba sklepów z meblami vintage oraz pracowni specjalizujących się w renowacji mebli z dawnych lat. Skąd taka zmiana w postrzeganiu tych przedmiotów?

Unikalna wartość i design

Meble projektowane w okresie PRL charakteryzują się funkcjonalnością, ergonomią i prostotą formy, która jest ponadczasowa. Projekty takich designerów jak Józef Chierowski (fotel 366), Jan Bogusławski, Teresa Kruszewska (krzesło „Muszelka”, fotel „Tulipan”) czy Roman Modzelewski (fotel RM58) są dziś uznawane za ikony polskiego wzornictwa211. Niektóre modele osiągają zawrotne ceny, nierzadko wyższe niż nowe meble dostępne w sklepach2.

Ekologia i zrównoważony rozwój

Odnawianie starych mebli wpisuje się w nurty zero waste oraz upcycling. Zamiast kupować nowe meble, często gorszej jakości, dajemy drugie życie przedmiotom, które mogą służyć kolejnym pokoleniom9. To pozytywnie wpływa na środowisko poprzez ograniczenie ilości odpadów i zmniejszenie zapotrzebowania na nową produkcję14.

Satysfakcja i indywidualny charakter

Samodzielna renowacja mebla z PRL daje ogromną satysfakcję i pozwala stworzyć unikatowy przedmiot. Jak podkreśla wielu specjalistów: „Uzyskujesz meble o nietuzinkowym wyglądzie – takiego wyrobu nie znajdziesz w żadnym sklepie”13. Co więcej, odnowiony mebel będzie miał duszę i historię, czego nie zapewni żaden nowy produkt z katalogu.

Niezbędne narzędzia i materiały do renowacji

Przystępując do renowacji mebli z PRL, należy zaopatrzyć się w odpowiedni zestaw narzędzi i materiałów. Dobrze przygotowany warsztat to podstawa skutecznej i satysfakcjonującej pracy.

Narzędzia elektryczne

Kluczowe narzędzia elektryczne, które znacząco ułatwią proces renowacji to:

Opalarka – nieoceniona przy usuwaniu starych, twardych warstw lakieru poliestrowego. Specjaliści określają ją jako „life saver” w kontekście zdzierania starych powłok15. Warto wybrać model z regulacją mocy, gdyż nie zawsze maksymalna temperatura będzie potrzebna.

Szlifierka – oscylacyjna lub mimośrodowa, która przyspieszy proces szlifowania powierzchni. Szczególnie przydatna na etapie wygładzania po szpachlowaniu3.

Wiertarko-wkrętarka – niezbędna przy rozkręcaniu i składaniu mebla. „Nawet z pozoru najprostsze krzesło ma śrubki. Na początku może i odkręcenie 4 śrubek śrubokrętem nie sprawia większych problemów, to jeśli odnawiamy więcej niż jedno krzesło szybko odczujemy brak odpowiedniego sprzętu”15.

Narzędzia ręczne

W podstawowym zestawie narzędzi ręcznych powinny znaleźć się:

Papier ścierny o różnych gradacjach – od grubego (ok. 120) do drobnego (ok. 300)12. Warto zacząć od papieru o niższej gradacji, stopniowo przechodząc do coraz drobniejszego1.

Cyklina – blaszka do zeskrobywania starych powłok, niezastąpiony element warsztatu stolarskiego5.

Szpachelki – różnych rozmiarów, przydatne zarówno do nakładania szpachli, jak i usuwania starych powłok lakierniczych24.

Pędzle i wałki – do aplikacji farb, lakierów i innych środków wykończeniowych10.

Materiały do naprawy i wykończenia

Oprócz narzędzi, potrzebne będą również odpowiednie materiały:

Szpachla do drewna – do uzupełniania ubytków i naprawy uszkodzeń. Dobrym wyborem jest Szpachla do Drewna VIDARON, która „uzupełnia ubytki, tworzy elastyczną i wytrzymałą warstwę, nie pękającą podczas wysychania”2.

Środki do usuwania starych powłok – benzyna ekstrakcyjna lub specjalistyczne preparaty chemiczne, jeśli zdecydujemy się na metodę chemiczną zamiast mechanicznej czy termicznej410.

Materiały wykończeniowe – w zależności od preferowanego efektu końcowego: farby kredowe lub akrylowe, lakiery (matowe lub z połyskiem), oleje, woski lub bejce213.

Proces renowacji krok po kroku

Renowacja mebla z PRL to proces składający się z kilku kluczowych etapów. Właściwe wykonanie każdego z nich wpływa na ostateczny efekt i trwałość odnowionego mebla.

Krok 1: Ocena stanu mebla i przygotowanie

Pierwszym etapem jest dokładna ocena stanu technicznego mebla. „Powinniśmy najpierw ocenić ich stan. Chodzi o to, by renowacja mebli PRL przebiegała w sposób dobrze zorganizowany i aby wcześniej przygotować się do wszelkich prac”3.

Należy sprawdzić stabilność konstrukcji, stan połączeń między elementami oraz jakość powłoki lakierniczej. Istotne jest również wykonanie dokumentacji fotograficznej przed demontażem – „Dobrze jest również jeszcze przed rozebraniem mebla zrobić mu kilka szczegółowych zdjęć, aby później nie pomylić się przy jego składaniu”4.

Krok 2: Demontaż i rozkręcenie mebla

„Wszelkie prace renowacyjne musisz rozpocząć od rozkręcenia i rozmontowania odnawianego mebla. W przypadku szafek zdejmij wszystkie półki, a także wyjmij szuflady i drzwi. Jeśli to możliwe, to odkręć również klamki i uchwyty”4. Staranne skatalogowanie wszystkich elementów pomoże później w sprawnym złożeniu mebla.

Krok 3: Usuwanie starych powłok

To jeden z najbardziej czasochłonnych etapów, szczególnie w przypadku mebli z PRL pokrytych twardym lakierem poliestrowym. Można zastosować jedną z trzech metod:

Metoda termiczna – za pomocą opalarki. „W przypadku lakierów bezbarwnych lub grubych warstw farby warto skorzystać z opalarki. Oczywiście wymaga to zachowania ogromnej ostrożności, ponieważ wysoka temperatura urządzenia może doprowadzić do miejscowego przepalenia się drewna”4. Należy ustawić niską lub średnią temperaturę i nie trzymać opalarki zbyt długo w jednym miejscu.

Metoda mechaniczna – przy użyciu papieru ściernego, szlifierki lub cykliny. Metoda pracochłonna, ale bezpieczna dla mebli o cienkim fornirze.

Metoda chemiczna – z wykorzystaniem specjalnych preparatów do usuwania lakieru. „W przypadku tych pierwszych (lakierów) najlepiej sprawdzi się specjalna łapka”5 do usunięcia starych elementów montażowych.

Krok 4: Naprawa uszkodzeń

Po usunięciu starych powłok należy zająć się naprawą wszelkich uszkodzeń:

„Podczas czwartego kroku musimy zaszpachlować wszelkie ubytki, które trawią drewno naszego mebla. Kompleksowe odnowienie starej komody lub kredensu musi zakładać usunięcie rys i dziur, by uzyskać jednolitą powierzchnię drewna”3. Do tego celu stosuje się specjalną masę szpachlową do drewna.

Większe uszkodzenia mogą wymagać doklejenia fragmentów drewna lub forniru. W przypadku mebli tapicerowanych konieczna może być wymiana pianki i tkaniny obiciowej.

Krok 5: Szlifowanie

„Należy użyć papieru ściernego o wysokiej gradacji. Zabieg ma przygotować meble do malowania poprzez wyrównanie ich powierzchni”13. Szlifowanie powinno odbywać się etapowo, zaczynając od papieru o niższej gradacji (grubszego), a kończąc na papierze drobnoziarnistym dla uzyskania idealnie gładkiej powierzchni.

„Pamiętaj także, by szlifować wzdłuż włókien drewna, co zapobiegnie powstawaniu zadziorów i nierówności. Na zakończenie konieczne jest odpylenie powierzchni i jej odtłuszczenie, co zapewni dobrą przyczepność nowej powłoki”1.

Krok 6: Malowanie i wykończenie

Ostatni etap to nakładanie nowej powłoki wykończeniowej. Wybór zależy od preferowanego efektu końcowego:

„Piąty krok to lakierowanie i malowanie mebli. Jest to ostatni etap ku temu, aby odnowić meble na wysoki połysk. Lakier będzie stanowił warstwę ochronną dla mebla, natomiast farba, jaka posłuży nam podczas malowania, nada mu nowy blask”3.

Możliwości wykończenia są różnorodne:

Lakier (matowy, półmatowy lub z wysokim połyskiem)

Farba (akrylowa lub kredowa)

Bejca, która podkreśli rysunek drewna

Olej lub wosk, które nadadzą naturalny wygląd

Wykończenie i zabezpieczenie odnowionych mebli

Odpowiednie wykończenie nie tylko nadaje meblom estetyczny wygląd, ale również zabezpiecza je przed uszkodzeniami i przedłuża ich żywotność.

Rodzaje wykończenia mebli z PRL

W zależności od zamierzonego efektu i pierwotnego charakteru mebla, można zastosować różne rodzaje wykończenia:

Wykończenie z zachowaniem naturalnego charakteru drewna – idealnie sprawdzi się dla mebli o pięknym rysunku forniru. „Jeśli chcesz, aby meble całkowicie zachowały swój dawny urok, wystarczy jedynie użyć delikatnego środka, który nada im połysku. Doskonale sprawdzi się np. lakier bądź wosk. Dzięki ich zastosowaniu efekt będzie bardzo naturalny. Uwidoczni się przede wszystkim rysunek drewna”13.

Wykończenie kolorowe – dla odważniejszych lub gdy stan forniru nie pozwala na jego wyeksponowanie. „Możesz też zdecydować się na pomalowanie produktu na dowolnie wybrany przez siebie kolor. Wówczas potrzebować będziesz farby akrylowej bądź kredowej, która pozwoli Ci uzyskać równomierną powłokę”13.

Wykończenie na wysoki połysk – charakterystyczne dla oryginalnych mebli z PRL. „Lakierowanie na wysoki połysk pozwoli odtworzyć charakterystyczny dla tamtej epoki styl, natomiast matowe wykończenie nada meblom bardziej współczesny wygląd”1.

Zabezpieczenie odnowionej powierzchni

Ostatnim, ale równie istotnym elementem renowacji jest właściwe zabezpieczenie mebla przed uszkodzeniami, wilgocią i zabrudzeniami:

„Warto położyć na nią (warstwę dekoracyjną) wosk, który zabezpieczy warstwę dekoracyjną”13. W przypadku mebli użytkowanych intensywnie zaleca się stosowanie bardziej odpornych powłok, jak lakiery poliuretanowe czy akrylowe.

„Zabezpieczenie odrestaurowanego mebla to ostatni, ale równie istotny etap renowacji. Służą do tego lakiery nawierzchniowe, oleje czy woski, które chronią powierzchnię przed uszkodzeniami mechanicznymi, wilgocią i zabrudzeniami”1.

Popularne meble z PRL warte renowacji

Nie wszystkie meble z epoki PRL mają taką samą wartość kolekcjonerską i potencjał po renowacji. Warto wiedzieć, które modele są szczególnie cenione przez miłośników designu.

Ikony polskiego designu

Meble zaprojektowane przez uznanych polskich projektantów osiągają dziś najwyższe ceny i są najbardziej poszukiwane:

Fotel 366 Józefa Chierowskiego – ikona polskiego wzornictwa, charakteryzujący się lekką formą i charakterystycznymi nóżkami211.

Krzesło „Muszelka” i fotel „Tulipan” Teresy Kruszewskiej – projekty o organicznych, obłych kształtach11.

Fotel RM58 Romana Modzelewskiego – jeden z pierwszych na świecie foteli z włókna szklanego o opływowej formie11.

Meblościanki Bogusławy i Czesława Kowalskich – funkcjonalne, modułowe systemy meblowe11.

Popularne modele mebli z PRL

Oprócz projektów uznanych designerów, na rynku poszukiwane są również inne charakterystyczne dla epoki PRL meble:

Komoda „jamnik” – niska, długa komoda na wysokich, smukłych nóżkach29.

Krzesła „patyczaki” – lekkie krzesła o minimalistycznej formie z charakterystycznym oparciem z „patyczków”2.

Krzesła „skoczki” – proste w formie krzesła z charakterystycznym oparciem2.

Fotele „lisek” Henryka Lisa – wygodne fotele o charakterystycznej linii9.

Krzesło „Wars” Zenona Bączyka z ratanowym siedziskiem – łączące drewno z naturalnym ratanowym wyplotem9.

Wyzwania i potencjalne problemy przy renowacji

Renowacja mebli z PRL może wiązać się z pewnymi trudnościami, które warto znać przed rozpoczęciem prac.

Trudności z usunięciem lakieru poliestrowego

„Prawdą jest, że meble z tych czasów najczęściej były pokrywane lakierem poliestrowym, czyli chemoutwardzalnym, który gwarantował dużą odporność na uszkodzenia, chroniąc przy tym cienki fornir na meblach. Charakteryzuje się grubą, szklistą powłoką, która często po wielu latach pęka, odpryskuje czy odparza się”7. Usunięcie takiego lakieru jest jednym z największych wyzwań w całym procesie renowacji.

Delikatny fornir

Wiele mebli z PRL pokrytych jest cienką warstwą forniru, którą bardzo łatwo uszkodzić podczas zbyt intensywnego szlifowania lub przy użyciu opalarki. „Szczególną ostrożność należy zachować przy cienkich fornirach, które łatwo uszkodzić podczas zbyt intensywnego szlifowania”1.

Czas i nakład pracy

Kompleksowa renowacja mebla z PRL może być bardzo czasochłonna. „Czas renowacji zależy od stanu mebla i zakresu prac. Proste odświeżenie może zająć weekend, natomiast kompleksowa renowacja może trwać nawet kilka tygodni”1.

Podsumowanie i wnioski

Renowacja mebli z PRL to nie tylko sposób na zdobycie oryginalnych, wysokiej jakości elementów wyposażenia domu, ale także działanie wpisujące się w ekologiczne trendy zero waste i upcyclingu. Zamiast kupować nowe, często niskiej jakości meble, dajemy drugie życie przedmiotom o dużej wartości historycznej i designerskiej.

Proces renowacji, choć wymagający cierpliwości i odpowiednich narzędzi, może przynieść ogromną satysfakcję. Kluczowe jest odpowiednie przygotowanie, dobór właściwych metod usuwania starych powłok oraz staranne wykończenie. Nie bez znaczenia jest również wybór odpowiedniego mebla do renowacji – szczególnie cenne są projekty znanych designerów, jak fotele Chierowskiego czy komody typu „jamnik”.

Właściwie odrestaurowane meble z tamtej epoki zyskują na wartości, stając się inwestycją, która łączy w sobie funkcjonalność, estetykę i potencjał finansowy. Jak podkreślają specjaliści: „Meble z PRL wracają na salony! Coraz więcej wielbicieli wnętrz w klimatach nowoczesnych, skandynawskich czy eklektycznych kupuje meble z lat 50′, 60′ czy 70′, by urozmaicić swoje mieszkanie”7.

Decydując się na samodzielną renowację, warto pamiętać, że każdy mebel wymaga indywidualnego podejścia i technik dostosowanych do jego stanu i charakteru. Dla osób początkujących dobrym wyborem będą prostsze projekty, jak krzesła czy niewielkie stoliki, które pozwolą zdobyć doświadczenie przed przystąpieniem do renowacji bardziej skomplikowanych mebli.
Jak odnowić meble z PRL: Kompleksowy przewodnik renowacji

Meble z czasów PRL przeżywają obecnie prawdziwy renesans. Fo̲tele Chierowskiego, komody „jamnik” czy krzesła „patyczaki” z prostych mebli użytkowych przeobraziły się w poszukiwane skarby, które nadają wnętrzom niepowtarzalny charakter. Proces renowacji takich mebli wymaga cierpliwości i odpowiednich narzędzi, ale efekty potrafią zachwycić nawet najbardziej wymagających miłośników designu. W niniejszym raporcie przedstawiam kompleksowe informacje na temat renowacji mebli z PRL – od oceny ich stanu i wyboru odpowiednich narzędzi, przez techniki usuwania starych powłok, aż po wykończenie i zabezpieczenie odnowionej powierzchni.

Meble z PRL – wartość i potencjał

Meble z okresu PRL, które jeszcze kilkanaście lat temu były powszechnie wyrzucane, dziś są obiektem poszukiwań kolekcjonerów i miłośników designu. Ta zmiana w postrzeganiu tych przedmiotów wynika z kilku istotnych czynników.

Dlaczego meble z PRL są obecnie tak cenione?

Projekty z czasów PRL charakteryzują się wyjątkową funkcjonalnością, ergonomią i prostotą formy, która okazała się ponadczasowa. Prace designerów takich jak Józef Chierowski (fotel 366), Teresa Kruszewska (krzesło „Muszelka”) czy Henryk Lis (fotel „Lisek”) są dziś uznawane za ikony polskiego wzornictwa259. Niektóre modele osiągają zawrotne ceny, często wyższe niż nowe meble dostępne w sklepach.

Renowacja mebli PRL wpisuje się również w ekologiczne nurty zero waste i upcycling. Zamiast kupować nowe, często niskiej jakości meble, dajemy drugie życie przedmiotom, które mogą służyć kolejnym pokoleniom17. Jak podkreślono w jednym z artykułów: „Renowacja mebli z czasów PRL niesie za sobą szereg korzyści. Wśród nich wyróżnia się w szczególności: ochronę środowiska – ponowne wykorzystanie produktów to jeden ze sposobów na ograniczenie ilości odpadów”2.

Korzyści z renowacji mebli z PRL

Samodzielna renowacja mebla z PRL daje nie tylko ekonomiczne korzyści, ale również ogromną satysfakcję i możliwość stworzenia unikatowego przedmiotu. „Twój mebel zyskuje drugie życie i zupełnie nowe oblicze. Jest to także doskonały pomysł na dobrze prosperujący biznes”2. Odnowione meble mogą być również interesującą inwestycją, gdyż właściwie odrestaurowane egzemplarze z tamtej epoki nieustannie zyskują na wartości.

Przygotowanie do renowacji – niezbędne narzędzia i materiały

Zanim przystąpimy do przywracania dawnego blasku meblom z epoki PRL, warto zaopatrzyć się w odpowiedni zestaw narzędzi i materiałów. Dobrze przygotowany warsztat to połowa sukcesu w renowacji starych mebli.

Narzędzia elektryczne

Kluczowe narzędzia elektryczne, które znacząco ułatwią proces renowacji to:

Opalarka – nieoceniona przy usuwaniu starych, twardych warstw lakieru. Specjaliści określają ją jako „life saver” w kontekście zdzierania starych powłok20. „Opalarka to tzw. life saver jeśli chodzi o zdzieranie z mebli starych warstw farb. Jest to właściwie jedyny skuteczny sposób na względnie szybkie pozbycie się wysokiego połysku z PRL-owskiego kredensu”20. Warto wybrać model z regulacją mocy, gdyż nie zawsze maksymalna temperatura będzie potrzebna.

Szlifierka – oscylacyjna lub mimośrodowa, która przyspieszy proces szlifowania powierzchni. Szczególnie przydatna na etapie wygładzania po szpachlowaniu37.

Wiertarko-wkrętarka – niezbędna przy rozkręcaniu i składaniu mebla. „Nawet z pozoru najprostsze krzesło ma śrubki. Na początku może i odkręcenie 4 śrubek śrubokrętem nie sprawia większych problemów, to jeśli odnawiamy więcej niż jedno krzesło szybko odczujemy brak odpowiedniego sprzętu”20.

Narzędzia ręczne i materiały pomocnicze

W podstawowym zestawie narzędzi ręcznych powinny znaleźć się:

Papier ścierny o różnych gradacjach (od 120 do 300)1516

Cyklina – blaszka do zeskrobywania starych powłok91319

Szpachelki – różnych rozmiarów, do nakładania masy szpachlowej i usuwania starych powłok16

Pędzle różnych rozmiarów oraz wałki typu flock do nakładania farb i lakierów816

Benzyna ekstrakcyjna – do odtłuszczania powierzchni916

Szpachla do drewna – do wypełniania ubytków i naprawy uszkodzeń819

Klej stolarski – do naprawy rozchodzących się połączeń9

Przygotowanie miejsca pracy

„Renowację rozpocznijcie od zorganizowania miejsca, w którym porozkręcana szafka będzie mogła stać nawet przez 2-3 dni, nikomu nie przeszkadzając”16. Zależnie od wybranej farby, czas schnięcia i liczba wymaganych warstw mogą znacząco wydłużyć proces renowacji. Pamiętajmy o zabezpieczeniu podłogi folią przed ewentualnymi zabrudzeniami oraz o zapewnieniu dobrej wentylacji, gdyż opary farb, lakierów czy rozpuszczalników mogą być szkodliwe dla zdrowia.

Renowacja krok po kroku

Renowacja mebla z PRL to proces składający się z kilku kluczowych etapów. Właściwe wykonanie każdego z nich wpływa na ostateczny efekt i trwałość odnowionego mebla.

Krok 1: Ocena stanu mebla i demontaż

Pierwszym etapem jest dokładna ocena stanu technicznego mebla. „Kluczowe jest przede wszystkim zapewnienie stabilności konstrukcji”3. Należy sprawdzić stan połączeń między elementami oraz jakość powłoki lakierniczej. Przed demontażem warto wykonać dokumentację fotograficzną, która ułatwi późniejsze składanie mebla.

Następnie przystępujemy do rozkręcenia i rozmontowania odnawianego mebla. „W przypadku szafek zdejmij wszystkie półki, a także wyjmij szuflady i drzwi. Jeśli to możliwe, to odkręć również klamki i uchwyty”1. Staranne skatalogowanie wszystkich elementów pomoże później w sprawnym złożeniu mebla.

Krok 2: Usuwanie starych powłok

To jeden z najbardziej czasochłonnych etapów, szczególnie w przypadku mebli z PRL pokrytych twardym lakierem poliestrowym. „Należy przy tym zachować dużą ostrożność – zwłaszcza jeśli nie chcesz uszkodzić ozdobnej warstwy forniru. Lakier w tym wypadku jest dość twardy, więc zadanie to nie należy do łatwych”3. Można zastosować jedną z trzech metod:

Metoda termiczna – za pomocą opalarki. Wymaga zachowania ostrożności, ponieważ wysoka temperatura może doprowadzić do przepalenia drewna. Należy ustawić niską lub średnią temperaturę i nie trzymać opalarki zbyt długo w jednym miejscu9.

Metoda mechaniczna – przy użyciu papieru ściernego, szlifierki lub cykliny. Metoda pracochłonna, ale bezpieczna dla mebli o cienkim fornirze. „Powłoki usuniesz na trzy sposoby: ręcznie lub szlifierką, przy użyciu opalarki, stosując odpowiednio dobrane środki chemiczne”3.

Metoda chemiczna – z wykorzystaniem specjalnych preparatów do usuwania lakieru. „Najpierw warto spróbować gotowych zmywaczy, które rozpuszczą starą powłokę. W większości przypadków uda nam się zmiękczyć lakier i przygotować go do drugiego etapu oczyszczania”21.

Krok 3: Naprawa uszkodzeń

Po usunięciu starych powłok należy zająć się naprawą wszelkich uszkodzeń. „Chodzi tutaj o wszelkie rysy i pęknięcia. Małe zamaskujesz, używając odpowiedniej szpachli. W przypadku większych ubytków konieczne jest jednak doklejenie fragmentów materiału”3. Do wypełniania drobnych ubytków stosuje się szpachlę do drewna, która „uzupełnia ubytki, tworzy elastyczną i wytrzymałą warstwę, nie pękającą podczas wysychania”19.

Wszelkie pęknięcia i złamania należy skleić klejem stolarskim. Jak podkreślono w jednym z artykułów: „Renowacja mebli drewnianych polega jednak na demontażu, naprawie, oczyszczeniu i finalnym wykończeniu”21. W przypadku mebli tapicerowanych konieczna może być wymiana pianki i tkaniny obiciowej.

Krok 4: Szlifowanie

„Użyj do tego papieru ściernego o wysokiej gradacji. Zabieg ma przygotować meble do malowania poprzez wyrównanie ich powierzchni”3. Szlifowanie powinno odbywać się etapowo, zaczynając od papieru o niższej gradacji (grubszego), a kończąc na papierze drobnoziarnistym dla uzyskania idealnie gładkiej powierzchni.

Kluczowe jest szlifowanie wzdłuż włókien drewna, co zapobiegnie powstawaniu zadziorów i nierówności. Na zakończenie konieczne jest odpylenie powierzchni i jej odtłuszczenie (np. benzyną ekstrakcyjną), co zapewni dobrą przyczepność nowej powłoki116.

Krok 5: Malowanie i wykończenie

Ostatni etap to nakładanie nowej powłoki wykończeniowej. „Zanim się za nie zabierzesz, określ, jaki efekt chcesz uzyskać. Tyczy to się przede wszystkim powłok malarskich. Odpowiedz sobie na pytanie o to, czy zależy Ci jedynie na drobnym odświeżeniu, czy też odnawianie ma być bardziej inwazyjne”3.

Możliwości wykończenia są różnorodne:

Lakier (matowy, półmatowy lub z wysokim połyskiem)

Farba (akrylowa lub kredowa)

Bejca, która podkreśli rysunek drewna

Olej lub wosk, które nadadzą naturalny wygląd

„Jeśli chcesz, aby meble całkowicie zachowały swój dawny urok, wystarczy jedynie użyć delikatnego środka, który nada im połysku. Doskonale sprawdzi się np. lakier bądź wosk, który możesz kupić w naszym e-sklepie. Dzięki ich zastosowaniu efekt będzie bardzo naturalny. Uwidoczni się przede wszystkim rysunek drewna”3.

Wykończenie i zabezpieczenie odnowionych mebli

Odpowiednie wykończenie nie tylko nadaje meblom estetyczny wygląd, ale również zabezpiecza je przed uszkodzeniami i przedłuża ich żywotność.

Rodzaje wykończenia mebli z PRL

W zależności od zamierzonego efektu i pierwotnego charakteru mebla, można zastosować różne rodzaje wykończenia:

Wykończenie z zachowaniem naturalnego charakteru drewna – idealnie sprawdzi się dla mebli o pięknym rysunku forniru. „Możesz też zdecydować się na pomalowanie produktu na dowolnie wybrany przez siebie kolor. Wówczas potrzebować będziesz farby akrylowej bądź kredowej, która pozwoli Ci uzyskać równomierną powłokę”3.

Wykończenie kolorowe – dla odważniejszych lub gdy stan forniru nie pozwala na jego wyeksponowanie. „Warto położyć na nią (warstwę dekoracyjną) wosk, który zabezpieczy warstwę dekoracyjną”3.

Wykończenie na wysoki połysk – charakterystyczne dla oryginalnych mebli z PRL. „Lakierowanie na wysoki połysk pozwoli odtworzyć charakterystyczny dla tamtej epoki styl, natomiast matowe wykończenie nada meblom bardziej współczesny wygląd”1.

Zabezpieczenie odnowionej powierzchni

Zabezpieczenie odnowionego mebla to ostatni, ale równie istotny etap renowacji. Służą do tego lakiery nawierzchniowe, oleje czy woski, które chronią powierzchnię przed uszkodzeniami mechanicznymi, wilgocią i zabrudzeniami1. W przypadku mebli użytkowanych intensywnie zaleca się stosowanie bardziej odpornych powłok, jak lakiery poliuretanowe czy akrylowe.

„Mebel wystarczy podgrzać, a następnie podważyć odchodzący lakier. Końcowym etapem oczyszczania lakieru jest delikatne szlifowanie ręczne z użyciem papieru ściernego”21. Pamiętajmy, że nawet najlepiej zabezpieczone meble wymagają odpowiedniej pielęgnacji – unikania silnych detergentów, nadmiernej wilgoci czy ekspozycji na promienie słoneczne.

Popularne meble z PRL warte renowacji

Nie wszystkie meble z epoki PRL mają taką samą wartość kolekcjonerską i potencjał po renowacji. Warto wiedzieć, które modele są szczególnie cenione przez miłośników designu.

Ikony polskiego designu z PRL

Meble zaprojektowane przez uznanych polskich projektantów osiągają dziś najwyższe ceny i są najbardziej poszukiwane:

Fotel 366 Józefa Chierowskiego – ikona polskiego wzornictwa, charakteryzujący się lekką formą i charakterystycznymi nóżkami5. „Jego popularność to częściowo kwestia szczęścia: na początku lat 60-tych jedna z największych fabryk mebli w Polsce została zniszczona przez pożar, co spowodowało nagłe zapotrzebowanie na proste meble, które można było szybko zmontować”5.

Krzesło „Muszelka” Teresy Kruszewskiej – projekt z 1956 roku, wyprodukowany przez Spółdzielnię Artystów „ŁAD”6. „Muszelka występowała w wielu wariantach kolorystycznych, z różnymi kombinacjami barw siedziska, nóg i igielitu”6.

Fotel „Lisek” Henryka Lisa – produkowany od 1966 roku, stanowił odświeżoną wersję fotela 36613. „Młodszy brat zachował ergonomiczny kształt i lekką formę, a także zyskał szersze i wygodniejsze siedzisko”13.

Inne popularne modele mebli z PRL

Oprócz projektów uznanych designerów, na rynku poszukiwane są również inne charakterystyczne dla epoki PRL meble:

Komoda „jamnik” – niska, długa komoda na wysokich, smukłych nóżkach17

Krzesła „patyczaki” – lekkie krzesła o minimalistycznej formie z charakterystycznym oparciem z „patyczków”17

Krzesła „skoczki” – proste w formie krzesła z charakterystycznym oparciem19

Krzesło „Wars” Zenona Bączyka z ratanowym siedziskiem – łączące drewno z naturalnym ratanowym wyplotem17

Wyzwania i potencjalne problemy przy renowacji

Renowacja mebli z PRL może wiązać się z pewnymi trudnościami, które warto znać przed rozpoczęciem prac.

Trudności z usunięciem lakieru poliestrowego

„Meble z tych czasów najczęściej były pokrywane lakierem poliestrowym, czyli chemoutwardzalnym, który gwarantował dużą odporność na uszkodzenia, chroniąc przy tym cienki fornir na meblach. Charakteryzuje się grubą, szklistą powłoką, która często po wielu latach pęka, odpryskuje czy odparza się”17. Usunięcie takiego lakieru jest jednym z największych wyzwań w całym procesie renowacji.

Delikatny fornir

Wiele mebli z PRL pokrytych jest cienką warstwą forniru, którą bardzo łatwo uszkodzić podczas zbyt intensywnego szlifowania lub przy użyciu opalarki. „Szczególną ostrożność należy zachować przy cienkich fornirach, które łatwo uszkodzić podczas zbyt intensywnego szlifowania”1. W przypadku uszkodzenia forniru, konieczne może być jego uzupełnienie.

„Arkusze forniru należy przyłożyć do mebla i odmierzyć potrzebne fragmenty. Odcinamy je nożykiem wzdłuż linijki, aby uzyskać równe krawędzie”8. Ten proces wymaga precyzji i cierpliwości, szczególnie przy dopasowywaniu wzoru słojów.

Czas i nakład pracy

Kompleksowa renowacja mebla z PRL może być bardzo czasochłonna. „Renowacja to nie tylko kwestia techniki, ale przede wszystkim czasu i doświadczenia, które zdobywa się przez lata pracy z różnymi materiałami i uszkodzeniami”10. Proste odświeżenie może zająć weekend, natomiast kompleksowa renowacja może trwać nawet kilka tygodni.

„Czas renowacji zależy od stanu mebla i zakresu prac”1. Warto to uwzględnić, planując renowację, szczególnie jeśli nie mamy dużego doświadczenia w tego typu pracach.

Podsumowanie i wnioski

Renowacja mebli z PRL to nie tylko sposób na zdobycie oryginalnych, wysokiej jakości elementów wyposażenia domu, ale także działanie wpisujące się w ekologiczne trendy zero waste i upcyclingu. Zamiast kupować nowe, często niskiej jakości meble, dajemy drugie życie przedmiotom o dużej wartości historycznej i designerskiej.

Proces renowacji, choć wymagający cierpliwości i odpowiednich narzędzi, może przynieść ogromną satysfakcję. Kluczowe jest odpowiednie przygotowanie, dobór właściwych metod usuwania starych powłok oraz staranne wykończenie. Nie bez znaczenia jest również wybór odpowiedniego mebla do renowacji – szczególnie cenne są projekty znanych designerów, jak fotele Chierowskiego czy komody typu „jamnik”.

Koszty renowacji mebli z PRL mogą być różne, w zależności od stanu mebla, jego wielkości i zakresu prac. „Koszt odnowienia niewielkiego drewnianego mebla zaczyna się od około 200 zł i może przekroczyć nawet 1000 zł w przypadku dużych mebli. Koszt odnowienia bardzo dużej szafy bądź kanapy to wydatek od 1500 do nawet 3000 zł”11. Warto jednak pamiętać, że samodzielna renowacja może znacząco obniżyć te koszty.

Właściwie odrestaurowane meble z tamtej epoki zyskują na wartości, stając się inwestycją, która łączy w sobie funkcjonalność, estetykę i potencjał finansowy. Jak podkreślają specjaliści: „Meble z PRL wracają na salony! Coraz więcej wielbicieli wnętrz w klimatach nowoczesnych, skandynawskich czy eklektycznych kupuje meble z lat 50′, 60′ czy 70′, by urozmaicić swoje mieszkanie”17.

Decydując się na samodzielną renowację, warto pamiętać, że każdy mebel wymaga indywidualnego podejścia i technik dostosowanych do jego stanu i charakteru. Dla osób początkujących dobrym wyborem będą prostsze projekty, jak krzesła czy niewielkie stoliki, które pozwolą zdobyć doświadczenie przed przystąpieniem do renowacji bardziej skomplikowanych mebli.
Kompleksowy przewodnik po renowacji mebli z epoki PRL

Meble z czasów PRL przeżywają obecnie prawdziwy renesans na rynku wyposażenia wnętrz. Co kiedyś było wyrzucane na śmietnik, dziś staje się poszukiwanym skarbem kolekcjonerskim. Renowacja mebli PRL-owskich wymaga jednak odpowiedniego przygotowania, narzędzi oraz wiedzy technicznej. W niniejszym raporcie przedstawiono szczegółową analizę procesu odnawiania tego typu mebli – od oceny stanu technicznego, przez dobór odpowiednich narzędzi i materiałów, po techniki wykończenia. Największym wyzwaniem jest usunięcie twardych lakierów poliestrowych, które często pokrywają te meble, przy jednoczesnym zachowaniu delikatnych fornirów. Umiejętnie przeprowadzona renowacja nie tylko nadaje nowe życie przedmiotom z historią, ale także wpisuje się w ekologiczne trendy zero waste i upcyclingu, a odrestaurowane perełki jak fotele Chierowskiego czy komody „jamnik” zyskują na wartości, stając się zarówno funkcjonalnym elementem wystroju, jak i potencjalną inwestycją.

Wartość i znaczenie mebli z PRL

Meble z epoki PRL, które jeszcze kilkanaście lat temu były powszechnie wyrzucane, dziś są obiektem intensywnych poszukiwań kolekcjonerów i miłośników designu. Jak wskazują źródła, „pokochaliśmy na nowo fotele Chierowskiego, krzesła skoczki, komody jamniki, patyczaki i muszelki”2. Ten wzrost zainteresowania nie jest przypadkowy – projekty z czasów PRL charakteryzują się wyjątkową funkcjonalnością, ergonomią i prostotą formy, która okazała się ponadczasowa.

Wśród najcenniejszych obiektów znajdują się prace uznanych projektantów, takich jak Józef Chierowski (fotel 366), Teresa Kruszewska (krzesło „Muszelka”, fotel „Tulipan”) czy Henryk Lis (fotel „Lisek”)910. Są to dziś prawdziwe ikony polskiego wzornictwa, osiągające na rynku wtórnym ceny znacznie wyższe niż nowe meble dostępne w sklepach. „Najpopularniejsze modele, np. projektu Chierowskiego czy Hałasa, osiągają dziś zawrotne ceny. Nierzadko są wręcz droższe od nowych mebli!”2.

Renowacja mebli z PRL niesie ze sobą szereg korzyści, wśród których wyróżnia się przede wszystkim aspekt ekologiczny. „Ponowne wykorzystanie produktów to jeden ze sposobów na ograniczenie ilości odpadów”16. Odnawianie starych mebli wpisuje się w nurty zero waste oraz upcycling, co w dobie rosnącej świadomości ekologicznej stanowi dodatkowy argument za ich ratowaniem.

Popularne modele mebli PRL wartych renowacji

Meble z czasów PRL, które szczególnie warto poddać renowacji, to nie tylko projekty uznanych designerów. Popularnością cieszą się również:

Komoda „jamnik” – niska, długa komoda na wysokich, smukłych nóżkach10

Krzesła „patyczaki” – lekkie krzesła o minimalistycznej formie z charakterystycznym oparciem z „patyczków”2

Krzesła „skoczki” – proste w formie krzesła z charakterystycznym oparciem2

Krzesło „Wars” Zenona Bączyka z ratanowym siedziskiem – łączące drewno z naturalnym ratanowym wyplotem10

Przygotowanie do renowacji

Zanim przystąpimy do właściwej renowacji, konieczne jest odpowiednie przygotowanie. Obejmuje ono zarówno ocenę stanu mebla, jak i zgromadzenie niezbędnych narzędzi i materiałów.

Ocena stanu mebla

Pierwszym krokiem przed rozpoczęciem jakichkolwiek prac jest dokładna ocena stanu technicznego mebla. „Powinniśmy najpierw ocenić ich stan. Chodzi o to, by renowacja mebli PRL przebiegała w sposób dobrze zorganizowany i aby wcześniej przygotować się do wszelkich prac, jakie czekają na nas podczas renowacji”4.

Kluczowym elementem jest sprawdzenie stabilności konstrukcji. „Pierwszym krokiem jest zorientowanie się w stabilności danego mebla. Sęk w tym, by sprawdzić, czy jego poszczególne elementy nie odpadają od siebie. Gdy nasze PRL-owskie fotele i krzesła będą się chwiać, a w komodzie zauważymy odpadające półki to niewykluczone, że będziemy musieli przeprowadzić pewne zabiegi stolarskie”4.

Równie istotna jest ocena stanu powłoki lakierniczej oraz forniru. „W drugim kroku powinniśmy zwrócić uwagę na lakier oraz fornir stanowiące powłokę drewna”4. Pozwoli to na oszacowanie ilości potrzebnych materiałów oraz wybór odpowiednich technik renowacji.

Niezbędne narzędzia i materiały

Dobrze przygotowany warsztat to podstawa skutecznej renowacji. Wśród niezbędnych narzędzi elektrycznych znajdują się:

Opalarka – określana przez specjalistów jako „life saver” w kontekście zdzierania starych powłok12. „Opalarka to tzw. life saver jeśli chodzi o zdzieranie z mebli starych warstw farb. Jest to właściwie jedyny skuteczny sposób na względnie szybkie pozbycie się białej olejnej z PRL-owskiego kredensu matki czy babci”12.

Szlifierka – oscylacyjna lub mimośrodowa, która znacznie przyspieszy proces szlifowania powierzchni15. „Szlifierki sprawdzą się w przypadku dużych i jednolitych powierzchni. Zauważyliśmy, że kilkakrotnie przyspiesza pracę i zagwarantują równomierne ścieranie płaszczyzn”15.

Wiertarko-wkrętarka – niezbędna przy rozkręcaniu i składaniu mebla12.

W podstawowym zestawie narzędzi ręcznych powinny znaleźć się:

Papier ścierny o różnych gradacjach (od 120 do 300)116

Cyklina – blaszka do zeskrobywania starych powłok215

Szpachelki – różnych rozmiarów, do nakładania masy szpachlowej i usuwania starych powłok2

Pędzle różnych rozmiarów oraz wałki do nakładania farb i lakierów6

Śrubokręty i klucze do demontażu elementów6

Materiały potrzebne do renowacji to przede wszystkim:

Szpachla do drewna – do wypełniania ubytków i naprawy uszkodzeń. „Szpachla do Drewna VIDARON – preparat, który uzupełnia ubytki, tworzy elastyczną i wytrzymałą warstwę, nie pękającą podczas wysychania”2.

Środki do usuwania starych powłok – jeśli zdecydujemy się na metodę chemiczną3

Materiały wykończeniowe – farby, lakiery, oleje, wosky lub bejce, w zależności od preferowanego efektu końcowego214

Proces renowacji krok po kroku

Renowacja mebla z PRL to proces składający się z kilku kluczowych etapów. Właściwe wykonanie każdego z nich wpływa na ostateczny efekt i trwałość odnowionego mebla.

Demontaż i przygotowanie

Wszelkie prace renowacyjne należy rozpocząć od rozkręcenia i rozmontowania odnawianego mebla. W przypadku szafek należy zdjąć wszystkie półki, wyjąć szuflady i drzwi oraz odkręcić klamki i uchwyty. Przed demontażem warto wykonać dokumentację fotograficzną, która ułatwi późniejsze składanie mebla.

Istotne jest również przygotowanie odpowiedniego miejsca do pracy. „Renowację rozpocznijcie od zorganizowania miejsca, w którym porozkręcana szafka będzie mogła stać nawet przez 2-3 dni, nikomu nie przeszkadzając”16. Należy pamiętać o zabezpieczeniu podłogi folią lub starymi gazetami przed zabrudzeniami oraz zapewnieniu dobrej wentylacji.

Usuwanie starych powłok

To jeden z najbardziej czasochłonnych etapów, szczególnie w przypadku mebli z PRL pokrytych twardym lakierem poliestrowym. „Należy przy tym zachować dużą ostrożność – zwłaszcza jeśli nie chcesz uszkodzić ozdobnej warstwy forniru. Lakier w tym wypadku jest dość twardy, więc zadanie to nie należy do łatwych”14.

Usuwanie starych powłok można przeprowadzić na trzy sposoby:

Metoda termiczna – za pomocą opalarki. „W przypadku lakierów bezbarwnych lub grubych warstw farby warto skorzystać z opalarki. Oczywiście wymaga to zachowania ogromnej ostrożności, ponieważ wysoka temperatura urządzenia może doprowadzić do miejscowego przepalenia się drewna”15. Należy ustawić niską lub średnią temperaturę i nie trzymać opalarki zbyt długo w jednym miejscu.

Metoda mechaniczna – przy użyciu papieru ściernego, szlifierki lub cykliny. „Aby usunąć stary lakier w wypadku mebli drewnianych, można sięgnąć po metody ręczne, takie jak papier ścierny, cykliny, skrobaki i noże”3.

Metoda chemiczna – z wykorzystaniem specjalnych preparatów do usuwania lakieru. „Lakiery i lakierobejce usuwa się najczęściej środkami chemicznymi. Możesz też usunąć je szpachelką lub szlifierką oraz papierem ściernym o różnej grubości”10.

Należy pamiętać, że meble z PRL często były pokrywane lakierem poliestrowym (chemoutwardzalnym), który jest wyjątkowo trudny do usunięcia. „Prawdą jest, że meble z tych czasów najczęściej były pokrywane lakierem poliestrowym, czyli chemoutwardzalnym, który gwarantował dużą odporność na uszkodzenia, chroniąc przy tym cienki fornir na melbach. Charakteryzuje się grubą, szklista powłoką, która często po wielu latach pęka, odpryskuje czy odparza się”7.

Naprawa uszkodzeń

Po usunięciu starych powłok należy zająć się naprawą wszelkich uszkodzeń. „Chodzi tutaj o wszelkie rysy i pęknięcia. Małe zamaskujesz, używając odpowiedniej szpachli. W przypadku większych ubytków konieczne jest jednak doklejenie fragmentów materiału”14.

Do wypełniania drobnych ubytków należy użyć szpachli do drewna, która „uzupełnia ubytki, tworzy elastyczną i wytrzymałą warstwę, nie pękającą podczas wysychania”2. Większe uszkodzenia mogą wymagać doklejenia fragmentów drewna lub forniru.

Szlifowanie

„Użyj do tego papieru ściernego o wysokiej gradacji. Zabieg ma przygotować meble do malowania poprzez wyrównanie ich powierzchni”14. Szlifowanie powinno odbywać się etapowo, zaczynając od papieru o niższej gradacji (grubszego), a kończąc na papierze drobnoziarnistym dla uzyskania idealnie gładkiej powierzchni.

Kluczowe jest szlifowanie wzdłuż włókien drewna, co zapobiegnie powstawaniu zadziorów i nierówności. „Pamiętajmy, aby wykonywać ruch wzdłuż słojów – w ten sposób unikniemy powstawania zadziorów”13. Na zakończenie konieczne jest odpylenie powierzchni i jej odtłuszczenie, co zapewni dobrą przyczepność nowej powłoki.

Malowanie i wykończenie

Ostatni etap to nakładanie nowej powłoki wykończeniowej. „Zanim się za nie zabierzesz, określ, jaki efekt chcesz uzyskać. Tyczy to się przede wszystkim powłok malarskich. Odpowiedz sobie na pytanie o to, czy zależy Ci jedynie na drobnym odświeżeniu, czy też odnawianie ma być bardziej inwazyjne”14.

Możliwości wykończenia są różnorodne:

Lakier (matowy, półmatowy lub z wysokim połyskiem)

Farba (akrylowa lub kredowa)

Bejca, która podkreśli rysunek drewna

Olej lub wosk, które nadadzą naturalny wygląd

„Jeśli chcesz, aby meble całkowicie zachowały swój dawny urok, wystarczy jedynie użyć delikatnego środka, który nada im połysku. Doskonale sprawdzi się np. lakier bądź wosk. Dzięki ich zastosowaniu efekt będzie bardzo naturalny. Uwidoczni się przede wszystkim rysunek drewna”14.

Metody wykończenia mebli z PRL

Wybór sposobu wykończenia mebla zależy od efektu, jaki chcemy uzyskać, oraz od charakteru i stanu samego mebla.

Rodzaje powłok wykończeniowych

W zależności od zamierzonego efektu i pierwotnego charakteru mebla, można zastosować różne rodzaje wykończenia:

Wykończenie z zachowaniem naturalnego charakteru drewna – idealnie sprawdzi się dla mebli o pięknym rysunku forniru. „Możesz nadać im nowe życie! Wystarczy tylko je odświeżyć”2. Naturalne wykończenie podkreśla autentyczność mebla i jego historyczny charakter.

Wykończenie kolorowe – dla odważniejszych lub gdy stan forniru nie pozwala na jego wyeksponowanie. „Możesz też zdecydować się na pomalowanie produktu na dowolnie wybrany przez siebie kolor. Wówczas potrzebować będziesz farby akrylowej bądź kredowej, która pozwoli Ci uzyskać równomierną powłokę”14.

Wykończenie na wysoki połysk – charakterystyczne dla oryginalnych mebli z PRL. „Lakierowanie na wysoki połysk pozwoli odtworzyć charakterystyczny dla tamtej epoki styl, natomiast matowe wykończenie nada meblom bardziej współczesny wygląd”.

Zabezpieczenie powierzchni

Zabezpieczenie odnowionego mebla to ostatni, ale równie istotny etap renowacji. „Warto położyć na nią (warstwę dekoracyjną) wosk, który zabezpieczy warstwę dekoracyjną”14. W przypadku mebli użytkowanych intensywnie zaleca się stosowanie bardziej odpornych powłok, jak lakiery poliuretanowe czy akrylowe.

Pamiętajmy, że nawet najlepiej zabezpieczone meble wymagają odpowiedniej pielęgnacji – unikania silnych detergentów, nadmiernej wilgoci czy ekspozycji na promienie słoneczne. Właściwe użytkowanie znacząco przedłuży żywotność odnowionego mebla.

Wyzwania i potencjalne problemy

Renowacja mebli z PRL może wiązać się z pewnymi trudnościami, które warto znać przed rozpoczęciem prac.

Jednym z największych wyzwań jest usunięcie lakieru poliestrowego. „Meble z tych czasów najczęściej były pokrywane lakierem poliestrowym, czyli chemoutwardzalnym, który gwarantował dużą odporność na uszkodzenia, chroniąc przy tym cienki fornir na meblach. Charakteryzuje się grubą, szklistą powłoką, która często po wielu latach pęka, odpryskuje czy odparza się”7. Usunięcie takiego lakieru wymaga cierpliwości i odpowiednich technik.

Drugim istotnym wyzwaniem jest zachowanie delikatnego forniru. Wiele mebli z PRL pokrytych jest cienką warstwą forniru, którą bardzo łatwo uszkodzić podczas zbyt intensywnego szlifowania lub przy użyciu opalarki. „Szczególną ostrożność należy zachować przy cienkich fornirach, które łatwo uszkodzić podczas zbyt intensywnego szlifowania”. W przypadku uszkodzenia forniru, konieczne może być jego uzupełnienie.

Nie bez znaczenia jest również czasochłonność całego procesu. Kompleksowa renowacja mebla z PRL może zająć od kilku dni do nawet kilku tygodni, w zależności od stanu mebla i zakresu prac. „Proste odświeżenie może zająć weekend, natomiast kompleksowa renowacja może trwać nawet kilka tygodni”. Warto to uwzględnić, planując renowację, szczególnie jeśli nie mamy dużego doświadczenia w tego typu pracach.

Wnioski

Renowacja mebli z PRL to nie tylko sposób na zdobycie oryginalnych, wysokiej jakości elementów wyposażenia domu, ale także działanie wpisujące się w ekologiczne trendy zero waste i upcyclingu. Zamiast kupować nowe, często niskiej jakości meble, dajemy drugie życie przedmiotom o dużej wartości historycznej i designerskiej.

Proces renowacji, choć wymagający cierpliwości i odpowiednich narzędzi, może przynieść ogromną satysfakcję. „Samodzielna renowacja takiego mebla może być niezwykle satysfakcjonującym zajęciem, które pozwoli nadać nowe życie przedmiotom z dawnych lat”1. Kluczowe jest odpowiednie przygotowanie, dobór właściwych metod usuwania starych powłok oraz staranne wykończenie.

Właściwie odrestaurowane meble z tamtej epoki zyskują na wartości, stając się inwestycją, która łączy w sobie funkcjonalność, estetykę i potencjał finansowy. Jak podkreślają specjaliści: „Meble z PRL wracają na salony! Coraz więcej wielbicieli wnętrz w klimatach nowoczesnych, skandynawskich czy eklektycznych kupuje meble z lat 50′, 60′ czy 70′, by urozmaicić swoje mieszkanie”7.

Decydując się na samodzielną renowację, warto pamiętać, że każdy mebel wymaga indywidualnego podejścia i technik dostosowanych do jego stanu i charakteru. Dla osób początkujących dobrym wyborem będą prostsze projekty, jak krzesła czy niewielkie stoliki, które pozwolą zdobyć doświadczenie przed przystąpieniem do renowacji bardziej skomplikowanych mebli.