Czym zastąpić jajko w cieście? 10 sprawdzonych zamienników

Czym zastąpić jajko w cieście – sprawdzone alternatywy

Jajka to podstawowy składnik większości wypieków, ale co zrobić, gdy ich zabraknie w naszej kuchni lub nie możemy ich używać z powodów zdrowotnych czy etycznych? Na szczęście istnieje wiele sprawdzonych zamienników, które doskonale spełnią funkcję jajek w ciastach i innych wypiekach. Warto poznać te alternatywy, aby móc swobodnie eksperymentować w kuchni bez ograniczeń.

Jajka pełnią w ciastach kilka istotnych funkcji – działają jako spoiwo łączące składniki, nadają odpowiednią wilgotność i strukturę, a także pomagają w spulchnianiu ciasta. Wybierając zamiennik jajka, należy wziąć pod uwagę, jaką rolę pełni ono w konkretnym przepisie. Niektóre alternatywy świetnie sprawdzą się w wilgotnych wypiekach typu brownie, inne zaś będą idealne do puszystych biszkoptów czy lekkiego ciasta naleśnikowego.

Dobrą wiadomością jest to, że większość zamienników jajek to produkty, które prawdopodobnie masz już w swojej kuchni. Dojrzały banan, mus jabłkowy czy siemię lniane to składniki łatwo dostępne i proste w użyciu. Co więcej, niektóre z tych alternatyw mogą nawet wzbogacić smak i wartości odżywcze Twoich wypieków. Zamiana jajek na roślinne odpowiedniki pozwala nie tylko ominąć ograniczenia dietetyczne, ale również odkryć zupełnie nowe smaki i tekstury w tradycyjnych przepisach.

Pamiętaj, że proporcje zamienników do jednego jajka są kluczowe dla uzyskania pożądanego efektu. Zbyt duża ilość mokrego składnika może sprawić, że ciasto będzie zbyt wilgotne, z kolei zbyt mało spoiwa spowoduje jego kruszenie się. Warto zacząć od sprawdzonych proporcji, a następnie dostosować je do własnych preferencji i rodzaju wypieku. Najlepszym podejściem jest eksperymentowanie z różnymi zamiennikami, by znaleźć ten idealny dla konkretnego przepisu.

Najlepsze zamienniki jajek w wypiekach

• Siemię lniane – 1 łyżka mielonego siemienia lnianego + 3 łyżki wody (odstawić na 5-10 minut do zgęstnienia)
• Banan – 1/2 dojrzałego, rozgniecionego banana zastępuje 1 jajko
• Mus jabłkowy – 3 łyżki (około 70 g) musu jabłkowego zamiast 1 jajka
• Nasiona chia – 1 łyżka nasion chia + 3 łyżki wody (odczekać do napęcznienia)
• Aquafaba – 3 łyżki wody z puszki ciecierzycy (idealny zamiennik do ptysiów i bez)

Często zadawane pytania

• Czy ciasto bez jajek będzie równie puszyste? – Tak, przy odpowiednio dobranym zamienniku oraz dodaniu odpowiedniej ilości proszku do pieczenia ciasto może być równie puszyste jak tradycyjne.
• Który zamiennik najlepiej sprawdzi się w biszkopcie? – Do biszkoptu najlepiej sprawdzi się aquafaba (woda z ciecierzycy) lub siemię lniane, które dobrze napowietrza ciasto.
• Jak zastąpić jajko w ciastach czekoladowych typu brownie? – Purée bananowe lub mus jabłkowy świetnie sprawdzą się w brownie, dodając jednocześnie wilgotności i naturalnej słodyczy.
• Czy zamienniki jajek wpłyną na smak ciasta? – Niektóre zamienniki, jak banan czy mus jabłkowy, mogą delikatnie wpłynąć na smak wypieku, dlatego warto dobierać je do charakteru ciasta.
• Ile proszku do pieczenia dodać do ciasta bez jajek? – Zazwyczaj warto dodać o 1/4 łyżeczki więcej proszku do pieczenia niż w przepisie z jajkami, aby zapewnić odpowiednie wyrośnięcie ciasta.

ŹRÓDŁO:

• [1]https://foodomi.pl/czym-zastapic-jajka-w-ciastach-najlepsze-zamienniki/[1]
• [2]https://wszystkiegoslodkiego.pl/porady/czym-zastapic-jajka-w-ciastach-i-deserach[2]
• [3]https://www.cukieteria.pl/blog/czym-zastapic-jajko-sprawdzone-zamienniki-do-ciasta/[3]

Funkcje jajek w wypiekach – dlaczego są ważne i jak je skutecznie zastąpić

Jajka w wypiekach pełnią znacznie więcej funkcji, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Zrozumienie ich roli jest kluczowe, gdy chcemy skutecznie je zastępować innymi składnikami. Dlaczego jajka są tak wszechstronne? Przede wszystkim ze względu na swoją złożoną strukturę, składającą się ze skorupki, białka i żółtka, gdzie każdy element ma swoje unikalne właściwości.

W świecie cukierniczym jajka pełnią aż pięć kluczowych funkcji:

• Wiązanie składników – białka jaj ścinają się pod wpływem temperatury (około 70°C) i tworzą strukturę, która utrzymuje składniki razem
• Spulchnianie – wprowadzają pęcherzyki powietrza, które rozszerzają się podczas pieczenia, nadając ciastu puszystość
• Emulgowanie – żółtko ma wyjątkową zdolność łączenia wody i tłuszczu w jednolitą masę
• Nawilżanie – zatrzymują wilgoć w gotowym produkcie, zapobiegając jego wysychaniu
• Zagęszczanie – po podgrzaniu tworzą gęstą strukturę idealną dla kremów i sosów

Białko vs. żółtko – różne części, różne role

Nie wszystkie zamienniki jajek są sobie równe – niektóre lepiej zastępują funkcje białka, inne żółtka. Warto wiedzieć, że białko odpowiada głównie za strukturę i puszystość wypieków. Ubite białko pułapkuje powietrze i tworzy delikatną sieć, która podczas pieczenia stabilizuje ciasto. Z kolei żółtko działa przede wszystkim jako emulgator, łącząc wodę i tłuszcz w jednolitą masę, co nadaje wypiekowi aksamitną konsystencję i bogaty smak.

Temperatura odgrywa kluczową rolę w procesach zachodzących w jajku podczas pieczenia. Optymalna temperatura dla pęcznienia białek to około 70°C, natomiast przekroczenie 80°C może prowadzić do utraty właściwości zagęszczających i powstawania kłaczkowatego osadu.

Dopasowanie zamienników do funkcji jajek

Dobierając alternatywę dla jajek, warto zastanowić się, jaką główną funkcję pełnią one w danym przepisie. W przypadku funkcji spulchniającej, najlepiej sprawdzą się:

• Soda oczyszczona z octem – 1 łyżeczka sody wymieszana z 1 łyżką octu daje reakcję chemiczną uwalniającą bąbelki powietrza
• Aquafaba – woda po ciecierzycy, która po ubiciu zachowuje się podobnie jak białko jaj
• Proszek do pieczenia – dodatkowa łyżeczka pomoże uzyskać większą puszystość

Dla funkcji emulgującej i wiążącej warto sięgnąć po:

• Tofu jedwabiste (silken) – ma kremową konsystencję idealną do łączenia składników
• Puree z owoców – banany, jabłka czy dynia nie tylko wiążą, ale dodają naturalnej słodyczy
• Mąka ziemniaczana – świetnie zagęszcza i łączy składniki bez wpływu na smak

Pamiętaj, że zastępując jajka w przepisie, możesz potrzebować dostosować także inne składniki – zwłaszcza ilość płynów oraz czas pieczenia. Ciasta z zamiennikami jajek często wymagają nieco dłuższego czasu w piekarniku i mogą mieć nieco inną konsystencję niż oryginał. Eksperymentowanie z różnymi opcjami pozwoli Ci znaleźć idealną alternatywę dla każdego rodzaju wypieku.

Czym zastąpić jajko w cieście – kompletny przewodnik po alternatywach

Jajka są podstawowym składnikiem większości wypieków, nadającym im odpowiednią strukturę, wilgotność i smak. Jednak istnieje wiele sytuacji, w których możemy potrzebować lub chcieć je zastąpić – od nieplanowanego braku jajek w lodówce, przez alergie, po świadomy wybór diety bez produktów pochodzenia zwierzęcego. Na szczęście istnieje wiele skutecznych zamienników, które z powodzeniem spełnią funkcje jajek w ciastach i innych wypiekach. W tym artykule przedstawiam szczegółowy przegląd najlepszych alternatyw dla jajek, ich zastosowania oraz proporcje, które pomogą Ci uzyskać doskonałe wypieki nawet bez tego tradycyjnego składnika.

Dlaczego jajka są tak ważne w wypiekach?

Zanim przejdziemy do zamienników, warto zrozumieć, jakie funkcje pełnią jajka w ciastach. W świecie cukierniczym jajka odgrywają aż pięć kluczowych ról:

Złożone funkcje jajek

Wiązanie składników – białka jaj ścinają się pod wpływem temperatury (około 70°C) i tworzą strukturę, która utrzymuje składniki razem

Spulchnianie – wprowadzają pęcherzyki powietrza, które rozszerzają się podczas pieczenia, nadając ciastu puszystość

Emulgowanie – żółtko ma wyjątkową zdolność łączenia wody i tłuszczu w jednolitą masę

Nawilżanie – zatrzymują wilgoć w gotowym produkcie, zapobiegając jego wysychaniu

Zagęszczanie – po podgrzaniu tworzą gęstą strukturę idealną dla kremów i sosów

Jajka zapewniają ciastu odpowiednią wilgotność i teksturę, pomagając uzyskać pożądaną konsystencję wypieku2. Dzięki nim ciasto zyskuje strukturę i stabilność. Różne części jajka pełnią odmienne funkcje – białko odpowiada głównie za strukturę i puszystość, podczas gdy żółtko działa jako emulgator, łącząc wodę i tłuszcz w jednolitą masę.

Najpopularniejsze zamienniki jajek w wypiekach

Na szczęście istnieje wiele produktów, które mogą skutecznie zastąpić jajka w różnych przepisach. Oto najpopularniejsze z nich:

Siemię lniane

Proporcje: 1 łyżka mielonego siemienia lnianego + 3 łyżki wody (odstawić na 5-10 minut do zgęstnienia)29

Siemię lniane mielone świetnie sprawdza się do wiązania ciasta i ma lekko orzechowy posmak, dzięki czemu idealnie pasuje do słodkich wypieków2. Po zmieszaniu z wodą tworzy lepką konsystencję podobną do jajka. Ten zamiennik dobrze sprawdzi się w przepisach na wegański biszkopt, chleby, ciasta czy naleśniki210.

Banan

Proporcje: 1/2 dojrzałego, rozgniecionego banana na 1 jajko219

Banany, szczególnie te dojrzałe, wiążą ciasto, nadając mu wilgoci oraz słodyczy2. Są idealnym zamiennikiem w słodkich potrawach: plackach, muffinkach, brownies i chlebach217. Dzięki naturalnej słodyczy banana można także zredukować lub całkowicie zrezygnować z dodatku cukru17.

Mus jabłkowy

Proporcje: 3 łyżki (około 70 g) musu jabłkowego na 1 jajko216

Przecier jabłkowy (lub mus jabłkowy), który zwykle nie zawiera cukru, nadaje ciastu odpowiednią konsystencję, dodaje wilgoci i lekką słodycz2. Doskonale sprawdza się w przepisach na muffinki, brownie czy ciasta owocowe216. Jest świetnym wyborem w przypadku lekkich, delikatnych ciast, gdzie potrzebujemy składnika, który nawilży wypiek i nada mu nieco puszystości3.

Nasiona chia

Proporcje: 1 łyżka nasion chia + 3 łyżki wody (odczekać do napęcznienia)29

Nasiona chia dobrze sprawdzają się zarówno w słodkich, jak i pikantnych wypiekach, takich jak pieczywo, ponieważ mają stosunkowo neutralny smak2. Podobnie jak siemię lniane, po zmieszaniu z wodą tworzą żel, który działa jako spoiwo. Są idealne do ciasteczek i ciast o zwartej konsystencji10.

Aquafaba

Proporcje: 3 łyżki wody z puszki ciecierzycy na 1 jajko1719

Aquafaba to woda z puszki ciecierzycy lub woda pozostała po jej gotowaniu. Świetnie rozrzedza, nadaje lekkości, puszystości, ale ma niewielkie właściwości sklejające17. To najlepszy zamiennik do przygotowywania bezy, pianek, majonezu czy lekkich musów17. Według najnowszych badań, aquafaba jest uznawana za najlepszy zamiennik jajek do wypieków ciast, ponieważ zapewnia dobrą strukturę i wilgotność bez negatywnego wpływu na smak4.

Specjalistyczne zamienniki dla konkretnych funkcji

W zależności od tego, jaką funkcję ma pełnić jajko w konkretnym przepisie, możemy wybierać różne zamienniki:

Dla funkcji spulchniającej

Soda oczyszczona z octem – 1 łyżeczka sody wymieszana z 1 łyżką octu daje reakcję chemiczną uwalniającą bąbelki powietrza

Proszek do pieczenia – dodatkowa łyżeczka pomoże uzyskać większą puszystość12

Aquafaba – szczególnie ubita, zachowuje się podobnie jak białko jajek419

Dla funkcji wiążącej i emulgującej

Tofu jedwabiste (silken) – 1/4 szklanki puree z jedwabistego tofu zastępuje jedno jajko, ma kremową konsystencję idealną do łączenia składników16

Puree z owoców – banany, jabłka czy dynia nie tylko wiążą, ale dodają naturalnej słodyczy17

Mąka ziemniaczana – świetnie zagęszcza i łączy składniki bez wpływu na smak12

Dla dodania wilgotności

Musy warzywne – 1/3 szklanki puree z dyni, batatów czy buraka świetnie sprawdzi się w cięższych ciastach, jak brownie, gdyż nadają wilgotności17

Jogurt sojowy – dodaje kremowości i wilgoci wypiekowi16

Masło orzechowe – 3 łyżki masła orzechowego zastępują 1 jajko, dobrze sprawdza się w plackach, ciastkach i wypiekach17

Gotowe produkty zastępujące jajka

Na rynku dostępne są również gotowe mieszanki do zastępowania jajek:

Ener-G Egg Replacer

Składa się głównie ze skrobi ziemniaczanej, mąki tapiokowej oraz środków spulchniających7. Jedno opakowanie (16 oz) zastępuje około 100 jajek7. Produkt jest bezglutenowy, nie zawiera konserwantów, sztucznych aromatów ani cholesterolu.

Bob’s Red Mill Gluten-Free Egg Replacer

Ten bezglutenowy zamiennik jajek zawiera skrobię ziemniaczaną, mąkę tapiokową, sodę oczyszczoną i błonnik z łusek babki płesznik8. Jedno opakowanie (340g) zastępuje około 34 jajka8. Może być stosowany jako zamiennik całych jajek, żółtek lub białek.

Domowy zamiennik jajek

Możesz też przygotować własną mieszankę zastępującą jajka, mieszając:

Skrobię ziemniaczaną

Mąkę tapiokową

Mielone siemię lniane

Sodę oczyszczoną

Proszek z łusek babki płesznik (psyllium)5

Ten domowy zamiennik działa świetnie w wypiekach takich jak ciasta, muffiny, ciasteczka i naleśniki, a także w kotletach warzywnych i pasztecikach5.

Praktyczne wskazówki i często zadawane pytania
Czy ciasto bez jajek będzie równie puszyste?

Tak, przy odpowiednio dobranym zamienniku oraz dodaniu odpowiedniej ilości proszku do pieczenia ciasto może być równie puszyste jak tradycyjne. Warto dodać o 1/4 łyżeczki więcej proszku do pieczenia niż w przepisie z jajkami, aby zapewnić odpowiednie wyrośnięcie ciasta.

Który zamiennik najlepiej sprawdzi się w biszkopcie?

Do biszkoptu najlepiej sprawdzi się aquafaba (woda z ciecierzycy) lub siemię lniane, które dobrze napowietrzają ciasto19. Aquafaba jest szczególnie polecana ze względu na jej zdolność do ubijania na pianę podobną do białek jajek4.

Jak zastąpić jajko w ciastach czekoladowych typu brownie?

Purée bananowe lub mus jabłkowy świetnie sprawdzą się w brownie, dodając jednocześnie wilgotności i naturalnej słodyczy19. Również musy warzywne, jak puree z dyni, świetnie komponują się z czekoladowym smakiem brownie17.

Czy zamienniki jajek wpłyną na smak ciasta?

Niektóre zamienniki, jak banan czy mus jabłkowy, mogą delikatnie wpłynąć na smak wypieku, dlatego warto dobierać je do charakteru ciasta19. Jeśli zależy nam na neutralnym smaku, lepiej wybrać siemię lniane, nasiona chia czy komercyjne zamienniki jajek9.

Jak wybrać odpowiedni zamiennik do konkretnego przepisu?

Zamienniki, takie jak banan czy mus jabłkowy, lepiej nadają się do wilgotnych wypieków, w których dodatkowa wilgoć oraz słodycz są pożądane3. Jeśli zależy nam na lekkiej strukturze, lepiej wybrać aquafabę. Do wiązania składników najlepsze będą siemię lniane i nasiona chia10.

Podsumowanie

Zastępowanie jajek w wypiekach nie musi być trudne ani prowadzić do pogorszenia jakości ciast. Istnieje wiele naturalnych produktów oraz gotowych mieszanek, które skutecznie zastąpią jajka w różnorodnych przepisach. Kluczem do sukcesu jest zrozumienie funkcji, jaką pełnią jajka w konkretnym przepisie i dobranie odpowiedniego zamiennika.

Eksperymentowanie z różnymi zamiennikami pozwoli odkryć nowe smaki i tekstury, a także umożliwi pieczenie osobom na dietach roślinnych czy z alergiami. Pamiętaj, że zamiana jajek na roślinne odpowiedniki pozwala nie tylko ominąć ograniczenia dietetyczne, ale również odkryć zupełnie nowe smaki i tekstury w tradycyjnych przepisach. Warto zacząć od sprawdzonych proporcji, a następnie dostosować je do własnych preferencji i rodzaju wypieku.

Owocowe i warzywne zamienniki jajek – banany, musy jabłkowe i inne naturalne opcje

Owoce i warzywa to nie tylko zdrowy dodatek do diety, ale również skuteczne naturalne zamienniki jajek w wypiekach. Dzięki swojej wilgotności i właściwościom wiążącym mogą pełnić podobne funkcje jak jajka, a dodatkowo wzbogacają wypieki o nowe smaki i wartości odżywcze.

Co ciekawe, owocowe zamienniki często pozwalają na zmniejszenie ilości cukru w przepisie dzięki swojej naturalnej słodyczy. Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego twoje ciasto bananowe jest tak wilgotne mimo braku jajek?

Banan to jeden z najpopularniejszych owocowych zamienników. Pół dojrzałego banana doskonale zastępuje jedno jajko, nadając ciastu odpowiednią wilgotność i strukturę. Banany szczególnie dobrze sprawdzają się w:

• Brownies i innych wilgotnych ciastach
• Muffinkach i babeczkach
• Chlebach bananowych
• Placuszkach śniadaniowych

Musy owocowe jako idealne spoiwo

Mus jabłkowy to kolejny znakomity zamiennik – 3 łyżki (około 70g) zastępują jedno jajko. Nadaje wypiekowi odpowiednią wilgotność bez dominującego smaku, dzięki czemu sprawdza się w szerokiej gamie przepisów.

Poza jabłkami, warto wypróbować również musy z innych owoców. Musy z moreli czy brzoskwiń dodają wypiekowi nie tylko struktury, ale także delikatny, owocowy aromat, który świetnie komponuje się zwłaszcza z jasnymi ciastami.

Warzywne puree jako nieoczywisty zamiennik

Warzywa stanowią nieco mniej oczywistą, ale równie skuteczną alternatywę dla jajek. Puree z dyni (3 łyżki za jedno jajko) dodaje ciastom nie tylko wilgotności, ale też pięknego koloru i subtelnego smaku.

Inne warzywne zamienniki, które warto wypróbować:

• Puree z batatów – dodaje kremowej konsystencji i naturalnej słodyczy
• Starta marchew (1/4 szklanki za jedno jajko) – idealna do ciast korzennych
• Puree z buraka – nadaje intensywny kolor i świetnie komponuje się z czekoladą
• Awokado – dzięki kremowej konsystencji doskonale zastępuje jajka w niektórych przepisach

Warzywne puree najlepiej sprawdzają się w cięższych ciastach typu brownie. To świetny sposób na „przemycenie” dodatkowych witamin i minerałów w słodkich wypiekach – szczególnie polecany rodzicom małych niejadków! Puree z dyni czy batatów można przygotować z wyprzedzeniem i zamrozić na później, co znacznie ułatwia spontaniczne wypieki.

Jak dostosować zamienniki jajek do różnych rodzajów ciast i wypieków

Wybór odpowiedniego zamiennika jajka to dopiero pierwszy krok. Kluczem do sukcesu jest umiejętność dopasowania alternatywy do konkretnego rodzaju wypieku. To, co świetnie zadziała w wilgotnym brownie, może kompletnie nie sprawdzić się w puszystym biszkopcie. Poznaj zasady doboru zamienników, które pomogą Ci osiągnąć idealne rezultaty za każdym razem.

Pamiętaj, że w różnych wypiekach jajka pełnią odmienne funkcje – czasem kluczowa jest ich rola spulchniająca, innym razem emulgująca czy nawilżająca. Zrozumienie tych mechanizmów to sekret udanych ciast bez jajek.

Zamienniki dla ciast puszystych i biszkoptów

W przypadku biszkoptów i innych ciast puszystych najbardziej liczy się zdolność zamiennika do napowietrzania ciasta. Tutaj bezkonkurencyjna jest aquafaba – woda po ciecierzycy, którą można ubić na sztywną pianę podobnie jak białka jajek. 3 łyżki aquafaby zastąpią jedno jajko, nadając ciastu lekkość i puszystą strukturę.

Warto też wypróbować kombinację:

• 1 łyżeczki sody oczyszczonej z 1 łyżką octu jabłkowego
• 1/4 szklanki jogurtu (roślinnego lub naturalnego) z dodatkową łyżeczką proszku do pieczenia
• 3 łyżek gazowanej wody mineralnej wymieszanej z 2 łyżkami oleju

W biszkoptach koniecznie zwiększ ilość środka spulchniającego o około 1/4 łyżeczki w stosunku do oryginalnego przepisu z jajkami.

Idealne zamienniki dla ciast kruchych i ciasteczek

Ciasta kruche wymagają zupełnie innego podejścia – tutaj jajka zazwyczaj służą jako spoiwo i źródło wilgoci. Jogurt naturalny (około 60g na jajko) doskonale sprawdza się w ciastach kruchych, nadając im odpowiednią konsystencję bez zmiany smaku.

Dla ciasteczek warto wypróbować mus jabłkowy połączony z odrobiną skrobi ziemniaczanej – ta kombinacja zapewni odpowiednie wiązanie składników przy zachowaniu kruchości. W przypadku kruchych spodów do tart świetnie sprawdzi się też mieszanka 2 łyżek mąki ziemniaczanej z 3 łyżkami zimnej wody.

Zamienniki dla ciast wilgotnych i czekoladowych

Brownies, murzynki i inne wilgotne ciasta czekoladowe najlepiej współpracują z puree owocowym lub warzywnym. Rozgnieciony banan nada dodatkowo subtelną słodycz, a mus jabłkowy zapewni wilgotność bez dominującego smaku. Niezwykle ciekawym wyborem jest też puree z batatów lub dyni – świetnie komponuje się z czekoladą i dodatkowo wzbogaca wartości odżywcze ciasta.

W przypadku ciast drożdżowych najlepiej sprawdza się siemię lniane wymieszane z wodą, ponieważ nie zakłóca procesu fermentacji i zapewnia odpowiednią strukturę ciasta.

Pamiętaj, że eksperymenty w kuchni to część zabawy! Czasem warto połączyć dwa różne zamienniki, aby osiągnąć idealny efekt – na przykład siemię lniane dla struktury i banan dla wilgotności. Najlepszy sposób na znalezienie idealnego zamiennika to wypróbować kilka opcji i wybrać tę, która najlepiej odpowiada Twoim preferencjom smakowym.

Zastępowanie jajek w wypiekach to nie tylko konieczność dla osób z alergiami czy na diecie wegańskiej, ale także szansa na odkrycie nowych, interesujących smaków i tekstur. Dzięki odpowiednio dobranym zamiennikom możesz cieszyć się pysznymi wypiekami bez kompromisów w kwestii smaku czy konsystencji. Pamiętaj, że kluczem do sukcesu jest zrozumienie roli jajka w konkretnym przepisie i dobór zamiennika pełniącego tę samą funkcję.